ابعاد ادراك عدالت سازمانی

ابعاد ادراك عدالت سازمانی

واژه عدالت سازمانی توسط گرینبرگ در سال 1987 مطرح شد. به نظر گرینبرگ عدالت سازمانی با ادراک کارکنان از انصاف کاری در سازمان مرتبط است. در واقع این اصطلاح را برای تشریح و تفسیر نقش انصاف در محیط کاری به کار برد(طاهری عطار،10:1387). ابعاد تشکیل دهنده متغیر مستقل ادراک عدالت سازمانی بر اساس مدل چهار بعدي گرینبرگ و کالکوییت (الماس عدالت) به شرح زیر است:

ادراك عدالت سازمانی داراي ابعاد متعددي است که هر کدام به جنبه اي ازآن(رفتاري، اقتصادي، سیاسی وفرهنگی) نظر دارند. در جدول پایین  ابعاد مختلف ادراك عدالت سازمانی بر پایه پژوهش هاي مختلف تبیین و به خاستگاه آن اشاره گردیده است.

جدولError! No text of specified style in document.‑1:ابعاد ادراک عدالت سازمانی

ردیفابعادتبیینخاستگاه
1ادراک عدالت توزیعیادراک عدالت یک تابع خروجی

(Nabatchi,Blomren,Henning2007:150)

اقتصادی و ساختار
2ادراک عدالت رویه ایادراک عدالت یک تابع از فرآیند

(Nabatchi,Blomren,Henning2007:150)

ساختاری و سیاسی
 

 

 

3

ادراک عدالت تعاملیجنبه های فرآیند ارتباطات (همچون ادب، صداقت و احترام) بین فرستنده و گیرنده عدالت (حسین زاده، ناصری،4:1386)رفتاری و فرهنگی
ادراک عدالت بین فردیتعامل اجتماعی بین هر فرد با دیگران

(Noormala &syed,2009:326)

رفتاری و فرهنگی
ادراک عدالت اطلاعاتیبه رویه های اجتماعی تصمیم گیرنده و چگونگی شرح و انتشار اطلاعات به دیگران در خصوص تصمیم.

(Noormala &syed,2009:326)

رفتاری و در همه زمینه ها (اقتصادی، سیاسی و فرهنگی)
4ادراک عدالت احساسیبیان کننده تقسیم عادلانه احساسات (ابراز) و توجه به احساسات (خواندن) در بین آحاد مردم (قلی پور، پورعزت،75:1387)رفتاری و فرهنگی
5ادراک عدالت مشاهده ایایجاد احساس عادلانه ای در مشاهده کننده بیرونی(پور عزت،قلی پور234:1387)رفتاری و فرهنگی
6ادراک عدالت اصلاحیجبران مالی، بازسازی و یا تصیح با هدف بازگشت به حالت اولیه (اسمعیلی گیوی،205:1387)سیاسی و ساختار
7ادراک عدالت بازسازندهاصلاح روابط آسیب دیده گروه ها و افراد در تعارضات سازمانی(اسمعیلی گیوی،205:1387)اقتصادی و ساختار
8ادراک عدالت زبانشناختیساخت زبان و ماهیت مراودات افراد در داخل سازمان و در سطوح گوناگون آن(قلی پور،پور عزت،75:1378)رفتاری و فرهنگی

اهمیت و پیامد ابعاد مدل چهاربعدي ادراك عدالت سازمانی(الماس عدالت)توسط گرینبرگ وکالکویئت درجدول زیر ارائه شده است :

جدولError! No text of specified style in document.‑2: اهمیت و پیامد ابعاد ادراک عدالت سازمانی (الماس عدالت)

عدالت اطلاعاتیعدالت میان فردیعدالت رویه ایعدالت توزیعی
منطق در ورای برنامه ها و فرآیندهاروابط پویا در برنامه ها و فرآیندهاانصاف در ترفیع و پیشرفت و فرصت هاانصاف در خروجی ها از قبیل حقوق، ترفیعاهمیت
صداقت و منطقاحترام و نزاکتبیطرفی و دسترسیبرابری و تناسبپیامدها

(F.Kristic, Emelo,2007:4)

مفاهیم عدالت ساختاری و عدالت اجتماعی، بخش وسیعی از تحقیقات حوزه روان شناسی سازمانی را در طول دهه گذشته تشکیل می دهند. در کل، عدالت ساختاری مربوط به آن دسته از عناصر ساختاری سازمان می شود که امکان مشارکت کارمندان در تصمیم گیری را فراهم آورده و توزیع عادلانه نتایج را میسر می کند. صاحب نظران بحث نموده اند که عدالت توزیعی و رویه ای ساختاری هستند و شباهت زیادی به هم دارند(Colquitt,2001:387). عدالت اجتماعی نیز مربوط به ادراک کارکنان از تسهیم باز و عادلانه اطلاعات سازمانی و نیز اهمیت دادن به رفاه کارکنان است. (اسمعیلی گیوی،214:1387) ابعاد عدالت بین فردی و عدالت اطلاعات که از عدالت مراوده ای منشعب شده اند بیشتر جنبه اجتماعی داشته، به ارزیابی فرد از تخصیص های معین اجتماعی- احساسی اشاره دارد(ذاکر اصفهانی،10:1387).

ابعاد عدالت بین فردي و عدالت اطلاعاتی که از عدالت مراوده اي منشعب شده اند بیشتر جنبه اجتماعی داشته، به ارزیابی فرد از تخصیص هاي معین اجتماعی – احساسی اشاره دارد(ذاکر اصفهانی،10:1387)

جزییات بیشتر درباره این پایان نامه :

پایان نامه رابطه عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی

عدالت ساختاري در دو بعد عدالت توزیعی و عدالت رویه ای به طور مستقیم و عدالت اجتماعی در دو بعد بین فردي و اطلاعاتی به طور غیرمستقیم تحت تاثیر اجراي لایحه قانون مدیریت خدمات کشوري که مشتمل بر 128 ماده و 106 تبصره و 15 فصل است قرار گرفته و به نظر می رسد بیشتر در جهت رعایت عدالت در سازمان هاي دولتی و وحدت رویه در آنها است و مشتمل بر ویژگی ها و نوآوري هایی است که از نظر رفتاري و محیطی و خصوصاً ساختاري عدالت در سازمان را یکی از اهداف خود قرار داده است.

عدالت سازمانی به عنوان زیربناي توسعه عدالت محور در شرایطی مطرح میشود که گفتمان عدالت و پیشرفت به عنوان گفتمان اصلی در دهه چهارم انقلاب اسلامی از سوي رهبر معظم انقلاب اسلامی مطرح شده است. تأکید بر عدالت همه جانبه در برابري فرصتها و توزیع امکانات مادي و معنوي در فرمایشات معظم له ضرورت اتخاذ رویکردي جامع به مفهوم عدالت را در سطوح خرد و کلان جامعه بیش از پیش نمایان ساخته است. در این میان تحقق رویکرد عدالت محور در سازمانها به عنوان عناصر اصلی تحقق اهداف حاکمیت و ابزارهاي اعمال مدیریت، نقطه آغازي در این مسیر بوده و توجه همزمان به ابعاد مختلف عدالت در سازمان شرطی لازم و ضروري اجتناب ناپذیر محسوب می شود(ذاکر اصفهانی،10:1387)

از سویی بذل توجه به ایده عدالت توسط دولت نهم چه در عرصه شعار و آرمان و چه در جریان فعل و کنش سیاسی و اجرائی، گفتمان عدالت را براي این دولت رقم زده است. یکی از توجهات ویژه دولت به موضوع عدالت، فقدان این امر در حوزه سازمان بوده است، چرا که بسیاری از بی عدالتی ها به سازمان اداری بر می گردد(ذاکر اصفهانی،11:1387)

از تلاش هاي دولت خدمتگذار می توان به تهیه و ارائه لایحه قانون مدیریت خدمات کشوري اشاره کرد که قانون مذکور داراي اهدافی است که از جمله :

  1. بهبود نظام بوروکراسی اداری.
  2. افزایش رضایت مردم و ارباب رجوع.
  3. سرعت، دقت و شفافیت در ارائه خدمات به مردم.
  4. کاهش ساختارها و پیچ و خم اداری.
  5. ارتقای نقش دولت از تصدی گری به نقش سیاست گذاری، هدایت و نظارت.
  6. مشارکت تعریف شده مردم.
  7. دفاع از حقوق پرسنل و کارکنان در بخش دولتی و خصوصی.
  8. توسعه دولت الکترونیک و خدمات الکترونیکی و … که یکی از اهداف آن مسلما ایجاد عدالت در سازمان ها می باشد که این عدالت نه تنها می بایست در نظام حقوق و دستمزد انجام شود بلکه میبایست به دیگر جهات نیز که در بالا به آن اشاره گردید توجه شود. بنابراین، آن چه که بیشتر همه در این قانون خودنمایی می کند به نوعی رعایت اصل عدالت و دوري از تبعیض در نظام اداري است که سالهاست علیرغم اصلاحات اداري گسترده همچنان بر نظام اداري سایه انداخته است. لذا با درنظرگرفتن موارد مطروحه و اجرایی شدن لایحه قانون مدیریت خدمات کشوري زمان مناسبی براي مطالعه تأثیر ادراك عدالت سازمانی بر رفتارشهروندي سازمانی در سازمانهاي دولتی تحت تأثیر این قانون می باشد و این سوال مطرح می گردد که آیا ادراك عدالت سازمانی بر رفتار شهروندي سازمانی تأثیرگذار است؟
Share