دانلود پایان نامه

است هیچگاه بر دشمن پیشدستی نکرد. ایشان در عین حال در مروّت و جوانمردی نیز کم نظیر بود. پاکدلی و صفای ضمیر و عفو و اغماض او نسبت به دشمنان به حدی بود که نظیر آن از هیچ سردار جنگی و هیچ قائده و پیشوایی در هیچ زمانی به این درجه دیده نشده است، چنان که مورد اتفاق تمام مورخان است که در جنگ جمل بر مرگ طلحه و زیبر گریست. شاید در سرتاسر تاریخ جهان جز از دهان علیبنابیطالب کسی نشیند که دربارهی قاتل با قساوت خود سفارش کند: «به این مردی که در بند شماست از همان شیری که من مینوشم بنوشانید اگر جان به در بردم خود میدانم، و اگر از ضربت او به سرای دیگر رفتم و خواستید قصاص کنید او را با یک ضربت بکشید، مبادا او را مثله کنید که از حضرت محمد (ص) شنیدم که از مثله بپرهیزید ولو نسبت به سگ گزنده»(حقیقت رفیع، ۱۳۸۲: ۵۸-۶۰).
۳ـ۲٫ امام علی از زبان دیگران
۱ـ ابوبکر: اُقیلونی و لَستُ بِخَیرِکُم و عَلی فیکُم.
۲ـ عمر بن خطاب: یا علی لو وازن ایمانک ایمان اهل السماوات والارض لیزید ایمانک.
۳ـ عبدالرحمن سیوطی(از علمای اهل سنت): علی(رضی اللهعنه) یکی از ده نفری است که رسول خدا به آنها مژده بهشت داده است و او برادر و داماد رسول خدا و همسر فاطمه، سرور زنان عالم و یکی از پیشقدمان اسلام و یکی از مشهورترین افراد شجاع و از معروفترین زهّاد و رساترین سخنوران و یکی از کسانی است که قرآن را جمع و به پیامبر عرضه کرد.
۴ـ جاحظ (از بزرگان اهل سنت): سخن گفتن دربارهی علی (ع) ممکن نیست اگر قرار است حق علی ادا شود گویند عفو است و اگر حق او ادا نشود دربارهی علی ظلم است.
۵ـ خلیل غوی (ازبزرگان اهل سنّت): چه بگویم درباره کسی که دوست و دشمن فضایل او را انکار نمودند. دوست به واسطه ترس، دشمن به واسطه حسد، مع الوصف عالم از فضایل او پر شد. (فیضی پور، ۱۳۷۹: ۱۱۱-۱۱۴).
۳ـ۳٫ زندگینامه سیّد رضی
«ابوالحسن محمدبنابناحمد حسین طاهر بن موسی بن محمد بن موسی بن ابراهیم مجاب بن امام موسی بن جعفر صادق مکنّی به ابوالحسن و ملقبب به رضی و ذوالحسین و شریف و شریف رضی از بزرگان علمای شیعه دوازده امامی است. وی برادر سیّد مرتضی علم الهدی از علمای بزرگ شیعه میباشد. تولّد او در سال ۳۵۹ هجری اتفاق افتاد. نحو را در کمتر از ده سالگی نزد ابنالسیرافی نحوی، فرا گرفت و از ده سالگی به شعر گفتن پرداخت. این شاعر و محقّق شیعه مذهب مبتکر علاوه بر دیوان شعر دارای تألیفهای متعدد پیرامون تاریخ اسلام و فقه و اصول و کلام و رجال به زبان عربی میباشد. مهمترین کار ذوقی و آرمانی وی گردآوری سخنان حضرت علی (ع) امام اول شیعیان میباشد که پس از گذشت سه قرن برای نخستین باردر قرن چهارم هجری توسط او انجام گرفته و به نام نهج البلاغه نام گذاری شده است» (حقیقت رفیع، ۱۳۸۲: ۱۰۳-۱۰۴).
پدرش مردی صاحب نفوذ و متفکّر بود و شاید عضدالدوله به همین جهت از نفوذ اجتماعی او به وحشت افتاد و او را به زندان انداخت و تا زنده بود او را آزاد نکرد. بعد از مرگ عضدالدوله فرزندش شرفالدوله به حکومت رسید و دستور داد او را از زندان آزاد کند. شریف رضی (متوفی ۴۰۶) شخصاً پدرش، حسین بن موسی و موسوی (متوفی به سال ۴۰۰) را به صفت پشمینه پوشیدن و لذت بردن ازآن اینگونه میستاید: «لذت پشمینه پوشی نداند، جز آن کسی که عمامهای از موی سپیدش بر سر است» (شیبی، ۱۳۵۹: ۷۰).
مادرش بانوی فاضله علوی، نواده «ناصر کبیر» و «ناصر حق» فاتح مازندران و گیلان، مرد علم و جهاد وشمشیر و قلم بوده است و شریف رضی در وصف او گفته است: « تو آن زن عبادت پیشهای بودی که در روزهای گرم تابستان روزه میگرفتی و در شبهای بلند برای راز و نیاز با پروردگارت، به محراب عبادت میایستادی، البته تو که آگاهانه، چنین داد و ستدی پرسود میپرداختی، هرگز زیان نخواهی کرد که به جای زندگی ناپایدار، حیات جاویدان، بهشتی خریدهای، ای مادر اگر همهی مادران نیک روزگار همانند تو میبود، راستی که فرزندان، هرگز به وجود پدران نیازمند نمیشدند» (آل صادق، وائلی، ۱۴۰۸: ۷۳-۷۴).
«مادر سیّدرضی، در دوران حبس همسرش، سید رضی و برادرش سیّد مرتضی را برای درس خواندن به شیخ مفید سپرد و دانشمندان شیعه و سنّی نوشتهاند که شیخ مفید عالم معروف شیعه در خواب دید که حضرت زهرا دست دو کودک گرامی خود، امام حسن و امام حسین را گرفته است و نزد وی میآورد و فرمود: «یا شیخ علمها الفقه»، فردای آن شب بود که مادر سیّد رضی که اتفاقاً فاطمه نام داشت آنها را پیش شیخ مفید برد و از او خواست که به آن ها علم فقه و احکام دین بیاموزد و شیخ مفید از آن خواب و از آن تعبیر در شگفت ماند و با کمال اشتیاق و اخلاص و تعلیم و تربیت آنها را بر عهده گرفت تا آن جا که از نوابغ روزگار و علمای نامی به شمار آمدند» (شهرستانی، ۱۳۵۸: ۱۱-۱۲).
«یکی از تحوّلات بسیار مهمّ قرن چهارم، غیبت کبرای امام زمان است. ایشان بعد از غیبت کبری، رهبری و نمایندگی مردم را به صاحبان ارزشها و معیارهای علمی، اسلامی و معنوی یعنی فقها و مجتهدین پرتلاش میسپارد، چون میداند که دانشمندان شیعه با تغییرات در نحوهی حکومت و بر روی کارآمدن آلبویه که دارای تفکر شیعی بودند و حکومتشان از سال ۳۳۴ تا ۴۴۷ هجری ادامه داشت میتوانند نیازهای اساسی شیعیان را برطرف سازند. در این دوران شیعیان در خراسان و شمال ایران و کرمان، فعال می شوند و در فارس و اصفهان و ری، مراکز فرهنگی مناسبی بوجود می آورند. کشور عراق هم بعد از سالها انزوا در صحنهی سیاسی و مذهبی حاضر میشود و افکار عمومی به حقانیت شیعه آشنا میشود و بزرگانی چون شیخ صدوق، ثعالبی، متنبّی، ابوال
علا در این دوره میدرخشد و سیّدرضی در چنین دورهای علم اسلامی را در حضور شیخ مفید و دیگر دانشمندان حوزههای علمیّه میآموزد و از کتابخانههای بزرگ بغداد و کرج استفاده میکند و با این شرایط به تألیف و تدوین نج البلاغه میپردازد»( دشتی، ۱۳۶۷: ۵۷-۵۸).
«همچنین سیّد رضی، نخستین کسی است که در اسلام، مدرسه علمی شبانه روزی با کلیه لوازم و کتابخانه تأسیس کرد سیّد مرتضی برادر بزرگ ترش نیز دارالعلم داشت» ( آل صادق ـ وائلی ، ۱۴۰۸: ۳۵ ).
۳ـ۴٫ آثار و نوشتههای سیّدرضی
سیّدرضی نه تنها در شعر استاد میباشد که در نویسندگی و نثر و علوم بلاغت نیز یکّه تاز میدان ادبیّات عرب به شمار میرود. آثاری که از میان کارهای بسیار او به دست ما رسیده گواهی راستی بر این مدعاست. «وی در همه علوم زمان خود آثاری داشته است که عبارتند از :۱ـ تلخیص البیان فی مجازات القرآن ۲ـ مجازات الاثار النبویه ۳ـ نهج البلاغهِ ۴ـ حقایق التاویل فی متشابه التنزیل ۵ـ خصائص الائمه ۶ـ دیوان شعر
و دیگر آثار سیّدرضی که تنها نامی از آنها مانده، عبارتند از : اخبار قضاهبغداد، انشراح الصدر، تعلیق خلاف الفقها، تعلیقه علی الابضاح، الحسن من شعر الحسین، الزیادات فی شعر ابی تمام، الزیادات فی شعر ابن الحجاج ، سیره طاهر (زندگی نامه پدرش) و مادار بینه و بین ابی اسحاق، رسائل و المختار من شعرابی اسحاق »(حقیقت رفیع، ۱۳۸۲: ۱۱-۱۲)
یکی از ویژگیهای بارز آثار سیّدرضی، فصاحت و بلاغت است که در این مورد گفته شده او گوی سبقت را از بسیاری از فصحا و بلغای عرب برده و سالیان درازی از عمر خود را، صرف جمع آوری نهجالبلاغه کرده است.
«سیّد رضی غیر از علم و فضل و شعر سِمت امیر الحاج و نقیب (نقابت سرپرستی کسانی که نسبتشان به حضرت ابوطالب میرسید و این منصب را نقابت طالبیان میخواندند.) علویان عراق و رئیس دیوان مظالم را نیز بر عهده داشت» (آل صادق ،وائلی، ۱۴۰۸: ۲۸-۲۹).
۳ـ۵٫ نهج البلاغه
بعداز قرآن کریم کتابی نظیر نهج البلاغه که هم از جامعیّت و استدلال و هم از علوم و معارف و هم از فصاحت و بلاغت برخوردار باشد، وجود ندارد. در واقع کلام امیرالمؤمنین علی(ع) که در مجموعهای به نام نهج البلاغه گردآوری شده است تالی تلو قرآن کریم است. مجموعهای گرانبها و نفیسی از خطبهها و نامهها و حکمتها سرشار از پند امام علی (ع) است که برادر قرآن نام گرفته است و این نام گذاری از آن جهت است که در میان میراث اسلامی و منابعی دینی هیچ کتابی مانند نهج البلاغه به قرآن نزدیک نیست و به آن شباهت ندارد. «یکی از شباهتهای نهج البلاغه با قرآن کریم که همان طور گفته شد جامعیّت و گسترهی موضوعات مطرح شده در این دو کتاب ارزشمند است» (شریفی، ۱۳۹۰: ۳۲).
آیت الله مکارم شیرازی در کتاب «پیام امام در فصاحت و بلاغت نهجالبلاغه میگوید: «به هر حال شریف رضی در مقدمه زیبای نهج البلاغه چنین میگوید: امیرالمؤمنین (ع) سرچشمه فصاحت و منشاء بلاغت و زادگاه آن است و از او اسرار بلاغت آشکار گشت و قوانین و دستورات آن از وی گرفته شده و بر شیوه او هر خطیب توانایی راه یافت و به گفتار او هر خطیب توانایی راه جست و با این حال او در این میدان پیش رفت و دیگران فروماندند، او تقدم یافت و دیگران عقب ماندند».سپس در تفسیر این سخن میافزاید: «در کلام او نشانه هایی از علم خداست وعطر و بویی از سخنان پیامبر(ص)» (مکارم شیرازی،۱۴۱۷: ۲۹-۳۰).
سید رضی شخصاً شیفتهی سخنان علی (ع) بوده او مردی ادیب و شاد و سخن شناس بود. سیّد رضی به خاطر همین شیفتگی که به ادب عموماً و به کلمات علی (ع) خصوصاً نظر داشته است بیشتر از زاویه فصاحت و بلاغت و ادب به سخنان مولا مینگریسته است، به همین جهت در انتخاب آنها این خصوصیت را در نظر گرفته است، یعنی آن قسمت ها بیشتر نظرش را جلب میکرده است که از جنبهی بلاغت، برجستگی خاصی داشته است، و از این رو نام مجموعه منتخب خویش را «نهج البلاغه» نهاده است این کتاب مشتمل بر سه فصل است: اول در خطبهها و زمان ها. دوم در نامهها و رسائل. سوم در پند و حکمت و مواعظ .
«این نکته نیز ناگفته نماند که کار گردآوری مجموعهای از سخنان علی (ع) منحصر به سیّدرضی نبوده است، افراد دیگری نیز کتاب هایی با نام های مختلف در این زمینه تألیف کردهاند، معروفترین آنها غرر و درر در آمدی است که محقّق جمال الدین خوانساری آن را به فارسی شرح کرده است» (مطهری، ۱۳۸۹ ۲۳-۲۴).
«مباحث و موضوعاتی که در نهج البلاغه مطرح است و رنگهای مختلفی به این سخن آسمانی داده است زیاد است از جمله:۱ـ الهیات و ماوراء الطبیعیه ۲ـ سلوک و عبادت ۳ـ حکومت و عدالت ۴ـ اهل البیت و خلافت.۵ـ موعظه و حکمت۶ـ دنیا و دنیا پرستی ۷ـ حماسه و شجاعت ۸ـ ملاحم و مغیبات . ۹ـ دعا و مناجات ۱۰ـ شکایت و انتقاد از مردم زمان ۱۱- اصول اجتماعی۱۲ـ اسلام وقرآن ۱۳ـ اخلاق و تهذیب نفس ۱۴ـ شخصیتها و یک سلسله مبحث دیگر» (همان، ۴۵-۴۶)
۳ـ۶٫ وضع سیاسی در قرن پنجم و ششم
«در قرن سوم گرگان و طبرستان و رویان و دیلمان در دست سادات طالبیه بود ولی قدرت آنان به نهایت رسیده و در عوض از تربیت شدگان آن دولت، سرداران ایران دوست دلاوری در قرن چهارم به پا خاستند مانند ماکان پسر کاکی و اسفار پسر شیرویه و مرداویج پسر زیار و علی پسر بویه که از اوایل قرن چهارم هر یک به امید سروری و پادشاهی در عراق و سایر نواحی ایران تاخت و تاز می کردند از همین دلاوران بزرگ است که حکومت زیاری (آل زیار)و دولت مقتدر بویی (آلبویه) بوجود آمد. غالب افراد آل زیار مردمی فاضل و دانش دوست و ادب پرور و علاقهمند به حفظ رسوم و آداب ایرانی بودند، از میان آن
ان شمسالمعالیقابوس پسر وشمگیر از جملهی دانشمندان و نویسندگان و شاعران بزرگیست. عنصر المعانی کیکاووس نوادهی قابوس ،صاحب قابوسنامه، نیز از مردان دانشمند این طایفه است و کتاب قابوسنامه او را از امّهات کتب فارسی و نشانهی احاطه این مرد جلیل بر فنون و علوم و آداب عهد اوست و او علاوه بر این، شعر پارسی و طبری نیز میسرود» (صفا، ۱۳۸۵: ۸۵-۸۶).
«این دوره، دورهی پر اضطرابیست که از برافتادن حکومت غزنوی در خراسان و انقراض سلسلههای ایرانی نژاد در عراق و فارس و کرمان و گرگان و طبرستان آغاز میشود و با چیرگیهای پیاپی قبایل و غلامان ترک بر ایران و تشکیل سلسلههایی از رؤسای قبایل بزرگ و کوچک زردپوست و غلامان و سرداران آنان در تمام خاورمیانه و خاور نزدیک همراه است. این دوره در حقیقت باید دورهی حکومتهای ترک در ایران دانست و حکومت همین سلسلههای ترک است که

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه درموردقانون نمونه، داوری خارجی، آنسیترال، قوانین داخل

پاسخی بگذارید