استفاده میکند. مفهوم روش های مختلف ترکیبی شاید ریشه در کار کمپل و فیسک (۱۹۵۹) داشته باشد که از روش های چندگانه برای مطالعه روایی خصیصههای روانشناسانه استفاده کردند و دیگران را نیز در گردآوری داده ها در یک مطالعه به استفاده از رویکردهای چندگانه ترغیب نمودند. هنگامی از روش تحقیق ترکیبی استفاده میشود که:
امکان گردآوری داده ها فقط با یک روش امکانپذیر نباشدو استفاده از هردوی آنها مکمل هم باشند و بتوانند مشکلات یکدیگر را برطرف نمایند.
استفاده از یک روش ممکن است که به طور ذاتی تعصبات پژوهشگر در کار لحاظ گردد.
نتایج حاصل از یک روش ممکن است که باعث افزایش کیفیت نتایج روش دیگر باشد یا در آن زمینه آگاهی لازم را بوجود آورد (کرسول، ۲۰۰۸/۱۳۹۰)
در جهت انجام این پژوهش که با طرح همسوسازی از روش تحقیق ترکیبی است، چراکه:
متغیر مورد بررسی در این پژوهش هوش میان فردی است که از طریق عملکرد و رفتار دانشآموزان در حین انجام بازیها سنجیده میشود و رفتار آنها را نمیتوان صرفا با روش های کمی سنجید و داده های حاصل از روش های کمی پاسخگوی سوالهای پژوهشگر نمیباشد.
روش های کیفی نیز به تنهایی نتایج قابل اطمینان به دست نمیدهد. چراکه امکان سوءگیری و خطا در این روش بیشتر است
روش های کمی و کیفی درکنار هم نتایج کاملتر و قابل اطمینانی برای پاسخ به سوالات پژوهش حاصل میکند.
در اجرای این روش در پژوهش حاضر گامهای زیر طی میگردد:
الف) روش انجام تحقیق کیفی: استفاده از مصاحبه و مشاهده
ب) روش انجام تحقیق کمی:استفاده از پرسشنامه به صورت پیشآزمون و پس آزمون
قابل ذکر است که در طرح همسوسازی ،دو روش کمی و کیفی در جمعآوری وتحلیل اطلاعات همزمان انجام میشوند.
جامعه آماری
جامعه آماری تمام اعضای یک مجموعهی واقعی یا فرضی از افراد، وقایع یا اشیاء را در برمیگیرد و پژوهشگران انتظار دارند یافتههای پژوهشی خود را به آن تعمیم دهند( گال و همکاران،ترجمه نثر و همکاران، ۱۳۹۲). درپژوهش، مفهوم جامعه به کلیه افرادی اطلاق میشود که حداقل دارای یک صفت یا ویژگی مشترک هستند و عمل تعمیم پذیری در مورد آنها صورت میگیرد (دلاور،۱۳۹۱). جامعه آماری این پژوهش را دانشآموزان پیشدبستانی منطقه ۱۹ تهران در سال تحصیلی ۹۲-۹۳ تشکیل دادهاند که تعداد ۱۳۵۰ دانشآموز را شامل میشود. جامعه آماری در بخش کمی و کیفی یکسان بود.
نمونه آماری و روش نمونه گیری
نمونهگیری عبارت است از انتخاب تعدادی از افراد،حوادث و اشیاء از یک جامعهی تعریف شده به عنوان نمایندهی آن جامعه( دلاور،۱۳۹۱). در این پژوهش از روش نمونهگیری هدفمنددر بخش کیفی و نمونه گیری در دسترس در بخش کمی استفاده شد. به این صورت که با توجه به شرایط و ضوابط مورد نیاز برای اجرای پژوهش یک مدرسه دارای شرایط انتخاب گردید. سپس یک کلاس ۱۸نفره به عنوان نمونه، مورد پژوهش قرار گرفت. نمونه در بخش کمی و کیفی یکسان بود.
روش گردآوری اطلاعات
اطلاعات مورد نیاز در این پژوهش همانطور که در بالا اشاره شد به دو روش کمی و کیفی صورت گرفت که در روش کمی از پرسشنامه محقق ساخته شامل ۲۲ سوال برای سنجش هوش میانفردی دانشآموزان مورد استفاده قرار گرفت.این پرسشنامه به صورت پیشآزمون و پس آزمون انجام گرفت. و در روش کیفی از مشاهده و مصاحبه استفاده شد که مصاحبه، از معلم و به شکل سوالهایی که پاسخ آنها با نمرهدهی (ضعیف، متوسط، خوب، خیلی خوب )مشخص شده بود، انجام گرفت.و در حین انجام بازیها نیز سوالهای از پیش آماده شده از دانشآموزان پرسیده میشد.اغلب پس از هر جلسه نیز از معلم در رابطه با بازیها و عملکرد دانشآموزان در بازی همان روز مصاحبهای انجام میشد. برای مشاهده، آزمایشگر به همراه یک فرد دیگر در کلاس حضور پیدا کرد و آنچه را که از رفتار دانشآموزان (رفتارهایی که در زیر مجموعه مولفه های هوش میانفردی قرار میگرفت و قبلا برای مشاهدهگر تعریف شده بود)مشاهده و یادداشت کردند. همچنین برای دقت بیشتر با بهره گرفتن از دوربین از روند اجرایی بازیها تصویربرداری شده و با توجه به آنتصاویرمشاهدات ثبت شد.
ابزار پژوهش
ابزار این پژوهش همانطور که در بالا اشاره شد از سه روش، مصاحبه، مشاهده و پرسشنامه انجام گرفت.
مشاهده:مشاهده میتواند منظم،بسته،ساختاری و یا نامنظم، باز،غیرساختاری صورت گیرد. مشاهدهی منظم زمانی صورت میگیرد که پژوهشگر بر اساس برنامه ریزی دقیق به محیط پژوهش وارد شده و مواردی که از قبل تنظیم شده، مورد مشاهده قرار دهد (شورینی،۱۳۹۱). که در این پژوهش همانطور که در بالا اشاره شد از همین نوع مشاهده استفاده شد.
مصاحبه: یکی از بنیادیترین،انعطافپذیرترین و شاید بهترین روش گردآوری اطلاعات مصاحبه است. مصاحبه میتواند منظم، بسته، ساختاری و یا نامنظم، باز، غیرساختاری صورت گیرد. در مصاحبه منظم یا یسته، سوالات و پاسخهای آنها از سوی مصاحبهگر از قبل تهیه و در زمان مصاحبه مطرح میشود (شورینی،۱۳۹۱). در پژوهش حاضر همانطور که در بالا اشاره شد از همین نوع مصاحبه استفاده شد.
پرسشنامه:در رابطه با پرسشنامه باید اشاره شود که این ابزار به صورت محقق ساخته برای سنجش هوش میانفردی دانشآموزان تهیه گردیده و شامل ۲۲ سوال و سه بخش سوالات است. بخش اول شامل ۶سوال که میزان توانایی همکاری دانشآموزان را میسنجد.بخش دوم شامل ۹سوال که توانایی همدلی و بخش سوم شامل ۷سوال که توانایی تشخیص مقاصد آنها را میسنجد. با توجه به سن کم دانشآموزان تعداد سوالها در حدکم در نظر گرفته شد تا از خستگی و بیحوصلگی دانشآموزان جلوگیری شود.همچنین به دلیل عدم توانایی دانشآموزان در خواندن این پرسشنامه توسط محقق خوانده میشد و دانشآموزان به آن پاسخ میدادند.
روایی
روایی اصطلاحی است که به هدفی که آزمون برای تحقق بخشیدن به آن درست شده است اشاره میکند. آزمونی دارای روایی است که برای اندازهگیری آنچه مورد نظر است کافی و مناسب باشد(سیف،۱۳۸۳). برای بدست آوردن روایی، پرسشنامه، چک لیست و مصاحبه معلم، بین تعدادی از اساتید مرتبط و متخصص موضوع توزیع شد تا معایب و اشکالات آنها مشخص گردد. پس از جمعآوری پیشنهادها و مشاوره مجدد با استاد راهنما عبارات و پرسشها و جملات مبهم، حذف گردید و نسخه نهایی تهیه گردید.
پایایی
مقصود از پایایی یک ابزار اندازهگیری، آن است که اگر خصیصهی مورد سنجش را با همان وسیله یا وسیله مشابه با آن تحت شرایط مشابه دوباره اندازهگیری کنیم، نتایج حاصله تا چه حد مشابه،دقیق و قابل اعتماد است( هومن،۱۳۸۳). به منظور برآورد ضریب پایایی پرسشنامه، چک لیست و مصاحبه معلم از نرم افزار spss و محاسبه آلفای کرانباخ استفاده شد.
در زمان اجرای آزمایشی آلفا به میزان مورد قبول به دست نیامد و بعد از اصلاحات و تغییر گزارههای مبهم (طبق نظرآماریست) و سپس اجرا، آلفا در پرسشنامه به میزان ۷۶% و به ترتیب ۷۰% در مولفه اول(همکاری) و۷۴%در مولفه دوم( همدلی) و ۸۰%در مولفه سوم(تشخیص مقاصد) محاسبه شد همچنین در چک لیست به میزان ۸۳% و مصاحبه معلم به میزان ۸۰% محاسبه شد.
روش تحلیل داده ها
الف) تحلیل داده های کمی:
در این پژوهش داده های جمعآوری شده از طریق پرسشنامه،به وسیله نرمافزار spssمورد تحلیل قرار گرفت.ابتدا آمار توصیفی جهت مرتب کردن اطلاعات استفاده شده است براین مبنا داده های حاصل از پژوهش در جدول مربوطه نشان داده میشود.بخش دوم تحلیل داده ها مبتنی بر آمار استنباطی صورت میگیرد. هدف از آمار استنباطی عبارت است از نتیجهگیری پیرامون ویژگیهای جامعهای که نمونه مورد مطالعه از آن استخراج شده است.(دلاور،۱۳۹۱،به نقل ازمنصوری،۱۳۹۳) در آمار توصیفی داده های حاصله با تهیه و تنظیم جدول و نمودار توزیع فراوانی خلاصه میگردد.در بخش توصیف داده ها از میانگین و انحراف استاندارد و در بخش استنباطی از آزمون t همبسته استفاده شده است.
ب) تحلیل داده های کیفی:
در بخش داده های کیفی نیز با بهره گرفتن از ارائه جدول و ثبت مشاهدات به تحلیل، توصیف و تفسیردادهها پرداخته شد. و در نهایت به مطالعه موردی در مورد هریک از دانشآموزان و عملکرد آنها پرداخته میشود.
جهت اطمینان از دقت و صحت داده های کیفی ، معیارهایی تعریف و داده های تحقیق مستمرا براساس آنها ارزیابی شد در این تحقیق ۴ معیار اعتبار ، تاثیرپذیری و قابلیت اعتماد و قابلیت انتقال برای صحت و استحکام داده ها به کار رفت.اصلیترین و مهمترین وظیفه پژوهشگر، اعتباربخشی به داده ها است . اعتبار به اطمینان از صحت داده ها اشاره دارد . به این معنی که یافتههای حاصله بیانگر معنی و منظور مشارکتکنندگان است . تحلیل مقایسهای بهترین راه اعتباربخشی دادههاست . مقایسه قسمتهای مختلف یک مصاحبه و مصاحبهها با هم بخشهای نادرست داده ها را اصلاح می کند . ضمن آنکه به واسطه فرضیه های ایجاد شده در طی پژوهش و با اطلاعات به دست آمده و جستجوی موارد منفی بر اعتبار داده ها افزوده میشود.(برن ان، گراو اس کیبه نقل از حبیبزاده،۱۳۸۹) در این پژوهش محقق علاوه بر استفاده از تحلیل مقایسه مداوم و جستجوی موارد منفی با کمک اساتید و دیگر پژوهشگران و مطالعه پژوهشهایی که با این روش صورت گرفته به اطلاعات مناسب و جامعی دست یافت . از سویی دیگر داده های کدگذاری شده و به دست آمده از مشارکت کنندگان با معلم دانش آموزان و استاد راهنما و اساتید متخصص مورد بازنگری قرار گرفته و در صورت لزوم اصلاح شد . گویه های انتخاب شده برای سنجش رفتار دانش آموزان بیشتر به وسیله دیگر پرسشنامه ها که مولفه موردنظر را مورد بررسی قرار داده بودند(مانند پرسشهای سنجش رفتار در کتاب حسین خانزاده،۱۳۹۲) و همچنین مشورت اساتید انتخاب گردید همچنین اختصاص زمان کافی برای جمع آوری داده ها ، مصاحبه و مشاهده مشارکت کنندگان طی جلسات و زمان های مختلف و درگیری مداوم با مشارکت کنندگان از روش های دیگری بود که برای افزایش اعتبار به کار گرفته شد در خصوص معیار تاثیرپذیری یا عینیت پژوهش حاضر، گزارش کامل و مفصل از فرایند پژوهش ارائه شده است : چرا که تاثیرپذیری زمانی تحقق می یابد که سایر پژوهشگران بتوانند به روش مسیر پژوهش و اقدامات صورت گرفته توسط پژوهشگر را دنبال کنند . قابلیت اعتماد به معنای پایداری داده ها در طول زمان و شرایط مشابه است ، در این پژوهش جهت ایجاد اعتماد ، یکی از مراحل اجرای پژوهش با دقت نظر و با توجه به پژوهشهای پیشین و فعالیتهایی که تاثیرپذیری آنها قبلا مورد تایید قرار گرفته بود انتخاب گردید همانطور که دلایل انتخاب بازیها ، سن دانشآموزان و کارگاه داستانگویی و …. و مبنای علمی آنها در فصول قبلی بیان شد . همچنین کدگذاریهای انجام شده برای داده ها در هر جلسه مورد بررسی و بازنگری قرار گرفت و اصلاحات آن انجام شد. قابلیت انتقال نیز که به جای تعمیمپذیری استفاده شده و نام دیگر آن تناسب است، بیانگر این است که آیا یافتههای حاصل از داده ها به مکانها یا گروه های دیگر قابل انتقال میباشد(پولیت دی،بک سی ،به نقل از حبیبزاده،۱۳۸۹) مسئولیت پژوهشگر ارائه توصیف غنی در گزارش پژوهش برای خوانندگان، به منظور ارزیابی قابلیت کاربرد داده ها در سایر زمینههاست برای نیل به قابلیت انتقال داده ها ، سعی شد تا توصیف غنی از اطلاعات برای خوانندگان فراهم شود . همچنین برخی از ویژگیهای متغیرهای مورد بحث در این پژوهش مشترک است ( مثل سن فراگیران و علائق و ویژگیهای مشترک آنها) که قابلیت تعمیم پذیری را فراهم میکند و نیز برخی از بررسیهای این پژوهش در تحقیقات گسترده به اثبات رسیده ( مثل قابلیت تقویت هوشهای چندگانه در کودکان و تاثیرپذیری بر کودکان که در فصل ۲ به آنها اشاره شد) که این مورد نیز قابلیت انتقال را برای داده ها فراهم میکند .
برگزاری کارگاه:
کارگاه داستانگویی در پنج جلسه اجرا شد. هر جلسه به سه مرحله تقسیم شد.که مراحل به شرح زیر است:
مرحله اول: انجام بازی برای گروه بندی بازیهای این بخش کوتاه و موزون اجرا میشد مانند: منمن_ توتو -گربه نره-شماره های تصادفی- هرکیشکلک درآره– بازی صندلیها
مرحله دوم: انجام یک بازی برای تثبیت گروه،تحرک دانشآموزان، ایجاد انگیزه، توانایی برقراری ارتباط همگروهیها باهم،تعامل با دیگران،کمک به دوستان، توانایی به کارگیری هوش برای حل مساله وشناخت دیگران در نظر گرفته شد و البته در این قسمت مقدمه داستان و ابزار بازی مرحله بعد در حین بازی در اختیار دانشآموزان قرار میگیرد. (این مرحله در دو جلسه اول به دلیل داشتن ابزار بازی اجرا شد و در جلسات بعدی این مرحله اجرا نمیشد)این بازیها عبارتند از:
چرخش کلاف:کلاف با شروع آهنگ دست به دست میچرخید و در دست هرکس آهنگ متوقف میشد بسته مربوط به پازل گروه خود را دریافت میکرد.
پاکتنامه: یک گروه از کلاس خارج شده و دیگر گروه ها پاکت نامه حاوی داستان را در کلاس مخفی میکردند.بعد از ورود به کلاس و بستن چشم گروه، باید با توجه به راهنمایی دوستان و ضربآهنگها پاکت را پیدا میکردند و سپس گروه بعد و…
مرحله سوم: انجام بازی اصلی و پیگیری اهداف پژوهش مانند:
پازل: داستان به شکل یک پازل در اختیار دانشآموزان قرار گرفته و شخصیتهای داستان و روال کلی داستان برای آنها گفته شده و آنها میبایست قطعات پازل را کنار هم قرار دهند و آن را بسازند و در نهایت داستان را برای همگروهیها و آموزشگر تعریف کنند.داستانهای این مرحله از نرم افزار آموزشی”داستانهای نانی” انتخاب گردید که محور آن آموزش مهارتهای اجتماعی به کودکان است.
روال داستان اول این بود: نانی (دخترک داستان) روز اول مدرسه در اتوبوس متوجه حضور یک مادر و بچه کوچک میشود و بعد از چند دقیقه به نشانهی احترام به بزرگتر جای خود را به او میدهد در داستان دوم، نانی به همراه مادر بزرگ خود به مسجد میرود و با دوستی آشنا شده و بازی میکند اما بعد از مدتی برای رعایت حقوق دیگران سکوت کرده و همراه دوستش نماز میخواند. در داستان سوم نانی در حیاط مدرسه خوراکی میخورد وآشغال میریزد و وقتی در کلاس نشسته میبیند که بابای مدرسه در حال برداشتن زباله اوست و او تصمیم میگیرد دیگر این کار را تکرار نکند و از کار خود ناراحت شده.
تصویر داستان: چند تصویر مرتب از یک داستان با روال مشخص در اختیار دانشآموزان قرار گرفت و از آنها خواسته شد داستان آنرا کشف کرده و آنرا بیان کنند و بعد از آن داستانی دیگر نیز بسازند.
داستانهای این مرحله از کتاب” داستانهای من و بابام” انتخاب شد.
داستان اول این بود که کودک (شخصیت داستان) همراه پدر خود قدش را روی درختی کوچک علامت میزند تا رشد او را مشخص کنند اما سال بعد متوجه میشوند که قد پسرک از سال پیش کوتاهتر است داستان دوم پسرک به همراه پدر خود به ماهیگیری میرود، آنها یک ماهی بزرگ گرفته و به منزل برمیگردند. اما در راه بازگشت کودک ناراحت شده و از پدر میخواهد که ماهی را به آب برگردانند همچنین در داستان سوم پسرک همراه

مطلب مشابه :  پایان نامه روانشناسی با موضوع : رفتار پرخاشگرانه
دسته بندی : اخبار

دیدگاهتان را بنویسید