وجودم برایش همیشه رنج؛
وجودش برایم همه مهر بود؛
” همسرم عزیزم “
و تقدیم به آنانکه؛
سرو قامتشان به کژی گرایید،
توانشان رفت تا به جایی برسم،
وجودشان سپید گشت تا رو سفید بمانم،
“پدر و مادر عزیزم”

عنوان: بررسی توابع تقاضا و بهینه پول در ایران با تأکید بر رویکرد زمان- خرید (ST)
دانشجو: فرزانه صادقی
استاد راهنما : دکتر پرویز داودی
دوره: کارشناسی ارشد رشته علوم اقتصادی
تاریخ ارائه: ۲۹/۰۶/۱۳۹۱
چکیده
از آنجائیکه تبیین تابع تقاضای پول مناسب برای ایران، و مقایسه مقدار واقعی آن با مقدار بهینه پول می‎تواند راهنمای دقیقی برای سیاست‎گذاران در جهت تعیین میزان تقاضای کاذب برای پول، و بررسی سیاست‎های پولی گذشته باشد، لذا تحقیق پیش روی، در پی یافتن پاسخی برای این دو پرسش اساسی است که آیا رابطه تعادلی بلندمدت بین اجزای تشکیل دهنده تابع تقاضای پول در ایران وجود دارد یا خیر؟ و دوم اینکه، تقاضای پول بهینه تابع چه متغیرهایی می باشد؟ از این رو، هدف از انجام این پژوهش، بررسی تابع تقاضای پول در ایران و همچنین مقدار بهینه آن و در نهایت، مقایسه آن دو با یکدیگر میباشد.
برای نیل به این مقصود، در بخش اول، با بررسی ادبیات مربوط به توابع تقاضای پول، از میان انواع مدل‎های مختلف، مدل زمان خرید که بر وسیله مبادله بودن پول تأکید بیشتری دارد و برای اقتصاد ایران مناسب‎تر است، انتخاب گردیده و تابع تقاضای پول مربوطه استخراج گردید. سپس این تابع با استفاده از داده‎های موجود برای سال‎های ۱۳۵۷ تا ۱۳۸۷، و با بکارگیری رویکرد وقفه‎های توزیعی خود رگرسیونی (ARDL) برای دو تعریف محدود و وسیع پول برآورد گردید. نتایج حاکی از ارتباط بلندمدت بین پول و متغیرهای درآمد و نرخ سود علی‎الحساب می‎باشد. همچنین، با اطمینان ۹۵ درصد می‎توان ادعا کرد که تقاضای نقدینگی (پول با تعریف وسیع) در سال‎های مورد بررسی، باثبات‎تر از تقاضای پول با تعریف محدود می‎باشد. این نتیجه بیان می کند که یکی از شروط لازم جهت هدفگذاری تورم و انتخاب متغیر پول به عنوان متغیر تحت کنترل بانک مرکزی، که همانا ثبات تابع تقاضای پول است، محیاست. در بخش دوم، ترکیبی از سه هدف کنترل تورم، هموارسازی تولید و تراز تجاری در چارچوب یک قاعده بهینه پولی، طراحی و رشد حجم بهینه نقدینگی تعیین شد. در نهایت با مقایسه مقدار رشد بهینه نقدینگی با مقدار رشد واقعی و مقدار رشد تقاضای نقدینگی مشخص گردید که در تمامی سال‎های مورد بررسی این مقدار کمتر از مقدار نقدینگی واقعی موجود در جامعه و مقدار تقاضای پول مورداستفاده در این تحقیق بوده است؛ دلیل آن را می‎توان وجود تقاضای کاذب در ایران به منظور ورود به بازارهای مالی دیگر و واکنش سیستم بانکی در جهت پوشش این تقاضا دانست.
کلمات کلیدی:
رویکرد زمان خرید- قاعده بهینه پولی- تراز تجاری- الگوی ARDL

فهرست مطالب
فصل اول: کلیات تحقیق
مقدمه ۱
۱-۱- طرح مسئله ۲
۱-۲- هدف تحقیق ۶
۱-۳- فرضیه ها ۷
۱-۴- روش تحقیق ۷
فصل دوم: ادبیات موضوع تقاضای پول (مبانی نظری و پیشینه تحقیق)
۲-۱- مبانی نظری تقاضای پول ۹
۲-۱-۱- نظریه مقداری پول ۹
۲-۱-۱-۱- رویکرد معاملاتی به تئوری مقداری (فیشر) ۱۱
۲-۱-۱-۲- رویکرد مانده نقدی به تئوری مقداری: مکتب کمبریج (مارشال، پیگو، کینز) ۱۲
۲-۱-۱-۳- رویکرد اقتصاد اعتباری (ویکسل) ۱۳
۲-۱-۲- نظریه کینز بر تقاضای پول ۱۴
۲-۱-۳-تئوری‎های تقاضای پول پس از کینز ۱۷
۲-۱-۳-۱- تحلیل بامول بر تقاضای معاملاتی پول ۱۸
۲-۱-۳-۲- نقدی بر نظریه بامول ۲۰
۲-۱-۳-۳- تحلیل توبین بر تقاضای سفته‏بازی ۲۲
۲-۱-۳-۴- نقدی بر نظریه کینز و توبین ۲۶
۲-۱-۳-۵- نظریاتی بر تقاضای احتیاطی ۲۹
۲ -۱-۴- فریدمن ۳۳
۲-۱-۵- رویکرد اقتصاد خرد به تقاضای پول کینز ۳۵
۲-۱-۵-۱- مدل همپوشانی نسلی ۳۶
۲-۱-۵- ۲- مدل‎های مبتنی بر پیش پرداخت نقدی یا محدودیت کلاور ۳۹
۲-۱-۵-۳- مدل زمان- خرید ۴۱
۲-۱-۶- خلاصه و جمع بندی ۴۵
۲-۲- تحقیقات پیشین تقاضای پول ۴۶
۲-۲-۱- تحقیقات داخلی ۴۶
۲-۲-۲- تحقیقات خارجی ۴۹
۲-۲-۳- جمع بندی ۵۰
فصل سوم: تصریح مدل نظری و برآورد الگوی تجربی تقاضای پول
۳-۱- تصریح مدل نظری ۵۱
۳-۱-۱- شرحی بر متغیرها ۵۲
۳-۱-۲- معرفی الگوی ریاضی و فرم تابع تقاضای پول ایران ۵۵
۳-۲- تابع تجری تقاضای پول ۵۹
۳-۲-۱- نگاهی به ادبیات سری زمانی ۵۹
۳-۲-۲- آزمون پایایی و تعیین مرتبه جمعی متغیرها ۶۰
۳-۲-۳- برآورد الگوهای تقاضای پول ۶۱
۳-۲-۳-۱- برآوردهای مربوط به الگوی تقاضای نقدینگی (M2) ۶۲
۳-۲-۳-۳- برآوردهای مربوط به الگوی تقاضای پول (M1) ۶۸
۳-۲-۴- آزمون ثبات الگوهای پولی ۷۴
فصل چهارم: ادبیات موضوع بهینه پول (مبانی نظری و پیشینه تحقیق)
۴-۱- مبانی نظری ۷۹
۴-۱-۱- مقدمه ای بر سیاست‎های پولی ۷۹
۴-۱-۲- نقش لنگر اسمی ۸۱
۴-۱-۳- رژیم‎های مختلف سیاست پولی ۸۲
۴-۱-۳-۱- روش هدف‎گذاری نرخ ارز ۸۲
۴-۱-۳-۲- روش هدف‎گذاری پولی ۸۴
۴-۱-۳-۳- روش هدف‎گذاری تورمی ۸۵
۴-۱-۳-۴- سیاست پولی همراه با یک لنگر اسمی ضمنی ۸۷
۴-۱-۴- قاعده بهینه پولی ۸۸
۴-۲- تحقیقات پیشین بهینه پول ۹۱
۴-۲-۱- تحقیقات داخلی ۹۱
۴-۲-۲- تحقیقات خارجی ۹۲
فصل پنجم: بررسی الگوی قاعده بهینه سیاست پولی در ایران
۵-۱- مقدمه ۹۵
۵-۲- بررسی تراز تجاری در ایران ۹۶
۵-۳- طراحی قاعده بهینه پولی ۱۰۳
۵-۳-۱- انتخاب تابع زیان بانک مرکزی ۱۰۵
۵-۳-۲- تصریح قیود مدل و تعریف متغیرها ۱۰۶
۵-۴- بررسی پایایی متغیرها قیود بهینه‎سازی بانک مرکزی ۱۱۲
۵-۵- نتایج برآو
رد قیود بهینه‎سازی بانک مرکزی ۱۱۳
۵-۶- نمایش مسئله بهینه‎سازی در فضای حالت ۱۱۶
۵-۷- حل مسئله بهینه‎سازی ۱۱۸
۵-۸- مقایسه واقعیت و بهینه ۱۲۴
فصل ششم: نتیجه گیری و پیشنهادات
۶-۱- جمع بندی ۱۳۰
۶-۲- توصیه های سیاستی ۱۳۶
فهرست جداول
جدول ۳-۱- نتایج آزمون پایایی متغیرها با استفاده از آزمون دیکی فولر تعمیم یافته ۶۱
جدول ۳-۲- نتایج برآورد الگوی کوتاه مدت ARDL(1,0,0,0) تقاضای نقدینگی با درنظرگرفتن نرخ ارز موزون ۶۳
جدول ۳-۳- نتایج برآورد ضرائب بلندمدت الگوی تقاضای پول به روش ARDL بر اساس معیار شوارتز بیزین با درنظرگرفتن نرخ ارز موزون ۶۴
جدول ۳-۴- نتایج برآورد الگوی کوتاه مدت ARDL(1,0,0,0) تقاضای نقدینگی بدون نرخ ارز موزون ۶۵
جدول ۳-۵- نتایج برآورد ضرائب بلندمدت الگوی تقاضای پول به روش ARDL بر اساس معیار شوارتز بیزین بدون نرخ ارز موزون ۶۷
جدول ۳-۶- نتایج برآورد الگوی تصحیح خطای تقاضای نقدینگی بدون نرخ ارز موزون ۶۸
جدول ۳-۷- نتایج برآورد الگوی کوتاه مدت ARDL(1,0,0,0) تقاضای پول با درنظرگرفتن نرخ ارز موزون ۶۹
جدول ۳-۸- نتایج برآورد ضرائب بلندمدت الگوی تقاضای پول به روش ARDL بر اساس معیار شوارتز بیزین با درنظرگرفتن نرخ ارز موزون ۷۰
جدول ۳-۹- نتایج برآورد الگوی کوتاه مدت ARDL(1,0,0,0) تقاضای پول بدون نرخ ارز موزون ۷۱
جدول ۳-۱۰- نتایج برآورد ضرائب بلندمدت الگوی تقاضای پول به روش ARDL بر اساس معیار شوارتز بیزین بدون نرخ ارز موزون ۷۲
جدول ۳-۱۱- نتایج برآورد الگوی تصحیح خطای تقاضای پول بدون نرخ ارز موزون ۷۳
جدول ۵-۱- نتایج آزمون پایایی متغیرها با استفاده از آزمون دیکی فولر تعمیم یافته ۱۱۳
جدول ۵-۳- آزمون‎های مربوط به رابطه منحنی فیلیپس ۱۱۴
جدول ۵-۴- آزمون‎های مربوط به رابطه تقاضای کل ۱۱۵
جدول ۵-۵- آزمون‎های مربوط به رابطه تراز حساب جاری ۱۱۶
جدول ۵-۶- ضرائب قاعده پولی با تغییر وزن هریک از متغیرهای تابع زیان به طور جداگانه ۱۲۱
جدول ۵-۷- مقادیر بهینه نقدینگی در مقایسه با مقادیر واقعی تحت وزن های مختلف ۱۲۵
فهرست نمودارها
نمودار ۳-۱- مجموع تجمعی باقیمانده های تکراری (آزمون CUSUM) ۷۵
نمودار ۳-۲- مجموع تجمعی مربعات باقیمانده های تکراری (آزمون CUSUMSQ) ۷۵
نمودار ۳-۳- مجموع تجمعی باقیمانده های تکراری (آزمون CUSUM) ۷۶
نمودار ۳-۴- مجموع تجمعی مربعات باقیمانده های تکراری (آزمون CUSUMSQ) ۷۷
نمودار ۵-۱- روند تراز تجاری ایران در سال‎های ۸۷-۱۳۵۲ ۹۸
نمودار ۵-۲- مقایسه روند نرخ ارز رسمی و غیررسمی طی سال‎های ۸۷-۱۳۵۷ ۹۹
نمودار ۵-۳- روند درآمدهای نفتی دولت طی سال‎های ۸۷-۱۳۵۵ ۱۰۱
نمودار ۵-۴- روند نسبت هزینه‎های دولت به تولید ناخالص داخلی طی سال‎های ۸۷-۱۳۵۷ ۱۰۲
نمودار ۵-۵- روند تقاضای نقدینگی، نقدینگی واقعی، نقدینگی بهینه ۱۲۵

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه ارشد دربارهجرم کلاهبرداری، مجنی علیه، فقه اسلامی، آیات و روایات

مقدمه
تقاضا برای پول بعد قابل توجه اقتصاد پولی است و پول متغیر مهم و حیاتی جهت تعیین و اثرگذاری سطح فعالیت اقتصادی کل در هر کشور است. به خصوص فهم و توصیف درست از تابع تقاضای پول برای سیاست‎های پولی گذشته و برای تدوین سیاست‎های معاصر و آینده بسیار ضروری است. دانستن عوامل تعیین‎کننده تقاضای پول با اجزاء متفاوت در اقتصاد در تدوین سیاست پولی صحیح مفید خواهد بود.”۱
لذا باوجود اینکه تئوری‎های اقتصادی از دهه ۱۹۸۰ به بعد تأکید بر نقش تجمیع پولی در تعریف پول که یکی از متغیرهای مهم در اثرگذاری کارائی سیاست‎های پولی است داشتند، تحقیقات قابل ملاحظه‎ای در رابطه با تقاضای پول به عنوان عامل مهم اثرگذار در نتیجه‎بخشی سیاست‎های پولی ادامه دارد.
شناخت خصوصیات تابع تقاضای پول از دو جنبه برای ایران دارای اهمیت است. اول: حجم پول یک متغیر عمده اقتصاد کلان و نیز یکی از ابزارهای اصلی سیاست‏های کنترل تقاضای کل می‎باشد. استفاده از سیاست‏های پولی از طریق کنترل حجم پول یکی از ابزارهای مهم کنترل تورم است. مخصوصاً تابع تقاضای پول (اگر از درجه ثبات بالایی نیز برخوردار باشد)‌، می‌تواند کمک زیادی در تدوین و اجرای سیاست‏های پولی برای کنترل نرخ تورم و کنترل تولید ناخالص اسمی باشد. دوم: به واسطه محدودیت‎های بازار سرمایه در ایران، پول، مهمترین دارایی مالی محسوب می‌شود و نقش بسیار مهمی در بازار سرمایه دارد. بنابراین اطلاعات راجع به تقاضای پول و نرخ جانشینی آن با دیگر دارایی‌ها برای کنترل جریان‎های مالی و تعدیل نقدینگی در بازار سرمایه لازم است.
از طرفی در دهههای اخیر با گسترش و برجسته شدن نقش سیاست‎های پولی در ایجاد ثبات و یا بی‏ثباتی در قیمتها و تولید؛ و نیز با توجه به مطالعات تجربی و نظری در خصوص ارتباط میان تورم و رشد اقتصادی، تلاش جهت معرفی قاعده بهینه پولی برای هدایت سیاست پولی رونق گرفته است.
به‎ همین‎جهت مطالعات نظری و تجربی وسیعی در اکثر کشورها در این موارد انجام شده است.
۱-۱- طرح مسئله
امروزه یکی از نیازهای اقتصاد کشورها که ایران نیز مشمول آن است، میزان مطلوب نقدینگی‎ای است که باید به کل اقتصاد در طول یک‎سال تزریق شود. چراکه کنترل و توزیع بهینه حجم نقدینگی در اقتصاد هدف نهایی کشورها برای رسیدن به اهداف کلان اقتصادی مثل ایجاد رشد در تولیدات، توزیع عادلانه درآمد، کنترل تورم، ایجاد موازنه در پرداخت‎های خارجی و ایجاد اشتغال است. در واقع کنترل نقدینگی به عنوان وسیله‎ای برای رسیدن به اهداف نهایی اقتصاد است.
در بیانی دیگر می‎توان عنوان کرد پول فی‎نفسه نیازی از انسان را برآورده نمی‎کند، بلکه ابزاری است برای تأمی
ن مایحتاج. امکانات سیاست‎گزاران پولی در عرضه پول تقریباً نامحدود است، اگر عرضه پول بیشتر بدون توجه به ظرفیت‎ها و امکانات اولیه کشور افزایش یابد و یا بصورت غیربهینه و نظارت‎نشده توزیع شود، تنها قیمت‎ها را متورم خواهد کرد. آنچه ادبیات اقتصادی برای پایداری رشد در اقتصاد مبتنی بر بازار مانند آنچه در ایران وجود دارد، توصیه می‎کند ثبات قیمت‎هاست که برای ثبات قیمت‎ها، یکی از عوامل مهم کنترل حجم و توزیع بهینه نقدینگی در بخش‎های مختلف اقتصادی است. لذا تعیین میزان مطلوب نقدینگی در کلان اقتصاد مسئله‎ای حیاتی برای هر اقتصادی محسوب می‎شود.
از ابتدا مکاتب فکری در اقتصاد بخش قابل توجهی از تلاش خود را صرف شناخت و تصریح مناسب تابع تقاضای پول کرده‌اند. فعالیت‎های نظری در این زمینه به مطالعات اروینگ فیشر باز می‌گردد. وی در تئوری مقداری بیان

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه دربارهسازمان ملل، قانون نمونه، حقوق تجارت
دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید