دانلود پایان نامه

ب نهاد و توسط شریف‏رضى به بار نشست، در میان دانشمندان و خطبا و اهل ادب جا باز کرد و بلند آوازه شد و شهره آفاق دانش گردید و ستاره آن در شام و عراق و نجد و تهامه درخشید، و هرکجا که رفت‏با استقبال مردم مواجه گردید و در مراکز علمى به درس و بحث از آن پرداختند زیرا علاوه بر معناى ارزنده و محتواى علمى و عمیق همه‏جانبه و درهاى حکمت و دانش، داراى الفاظ و نگارشى بسیار بدیع و زیبا و سبک و شیوه‏یى هماهنگ و عالى است که در اوج نثر عربى قرار گرفته است . [۶]

ویژگی های نهج البلاغه
نهج البلاغه این اثر ماندگار و بی نظیر را می توان از جهات مختلفی مورد دقت ، شناخت و بررسی قرار داد. اوصاف و ویژگی های این مجموعه بی بدیل را در این نوشتار مختصر نمی توان شناخت، اما به لحاظ اختصار، به شاخص ها و ویژگی های مهم آن اشاره می شود:

۱٫ کلامی فوق کلام انسان ها و پایین تر از کلام خدا و در حقیقت، کلماتی گهربار از امام معصوم حضرت مولی الموحدین امام علی(علیه السلام)
۲٫ جامعیت نهج البلاغه، به گونه ای که همانند قرآن، به عنوان انواری از آن، به تمام مسائل دنیوی و اخروی پرداخته است
۳٫ اوج فصاحت و بلاغت بی نظیر
۴٫ در بردارنده رسالتی جاودانه و جهانی پس از قرآن، جهت هدایت بشریت
۵٫ جاذبه خاص نهج البلاغه برای همگان
۶٫ مصون از هرگونه ضعف، خطا وتحریف
۷٫ ارزش والای پیام های نهج البلاغه
۸٫ عدالت خواهی و ظلم ستیزی منحصر به فرد
۹٫ و… .

محتوای نهج البلاغه

نهج‌البلاغه اثری است که باید با آن زیست و تنفس کرد. روح را با آن همدم ساخت و با آن نبض و قلب را به تپش در آورد، تا معانی آن در عمق جان بنشیند و بتوان دنیاهای آن‌ را وارد شد و سرزمین‌هایش را فتح کرد. هرچند رسیدن به قله‌ی رفیع معرفت علی(ع) حتی در حوزه‌ نهج‌البلاغه بر کسی میسّر نیست و ضعف ما حکم می‌کند که نمی‌توان تمام دنیاهای زهد و تقوا و عبادت و عرفان و حکمت و فلسفه و پند و موعظه و ملاحم و مغیبات و سیاست و مسؤولیت‌های اجتماعی، حماسه، شجاعت و دیگر زوایای نهج البلاغه را وارد شد و این اقیانوس بی‌پایان را شناخت.

نهج‌البلاغه از نظر محتوایی به مسائل گوناگون اعتقادی، اقتصادی، سیاسی، اخلاقی پرداخته است و در قالب خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها به پرسش‌ها و مسائل عرصه‌های مذکور پاسخ داده است.

نهج‌البلاغه در مسائل اعتقادی به آفرینش جهان و انسان و جانوران، هدفدار بودن خلقت انسان،[۷] معرفت حق تعالی[۸] وحدت حق تعالی[۹]، هدف فرستادن پیامبران[۱۰]، هدف بعثت پیامبر اکرم(ص) [۱۱]، استمرار رسالت با قرآن و عترت[۱۲] و فرجام و رستاخیز،[۱۳] پرداخته است.

امام علی(ع) در نهج‌البلاغه، به مسائل اقتصادی نیز پرداخته است و مسئولیّت انسان را نسبت به سرزمین‌ها و چهارپایان[۱۴] و ارج نهادن به کار و تلاش انسان و بهره‌مندی از حاصل دست‌رنج خویش[۱۵] و ضرورت آبادانی سرزمین‌ها[۱۶] و ذخیره‌سازی ثروت[۱۷] و توصیه‌‌هایی مربوط به بیت‌المال و عدالت اجتماعی و فقر زدایی و ره‌نمودهای اخلاقی به ثروت‌مندان و برنامه‌های اقتصادی و وظایف فردی نیازمندان و وظایف دولت و جامعه را بیان کرده است.[۱۸]

بخش دیگری از فرمایشات امام علی(ع) به مسائل سیاسی و حکومتی اختصاص دارد. امام(ع) در این ساحت، به وظایف کارگزاران و استانداران، نویسندگان، ارتش و نیروها و سران نظامی، روش‌های دریافت مالیات و اصول کشورداری پرداخته است.[۱۹]
ساحت دیگر نهج البلاغه، مسائل اخلاقی و تربیتی است. که امام(ع) بر مبنای جهان‌بینی توحیدی، آن‌را استوار ساخته است. اخلاق فردی در نهج‌البلاغه، دانش اندوزی توأم با عمل، بی اعتنایی به زخارف دنیوی، آزادگی و ظلم ستیزی، نظم و حسابرسی در امور را تبیین نموده است و اخلاق اجتماعی نیز به خوش خلقی و انسان دوستی، انصاف‌ورزی با مردم و مانند این‌ها اشاره کرده است.[۲۰]
مسائل عبادی و معنوی مانند سیمای عابدان شب زنده‌دار، انگیزه‌های گوناگون در عبادت، حالات و مقامات عابدان و تأثیر عبادت در زوال گناه نیز در نهج‌البلاغه مورد توجه جدی قرار گرفته است[۲۱]. رویکرد علی(ع) در سراسر سخنانش بر مبنای عدالت است؛ همان‌گونه که فرمود: عدالت، زندگی است. [۲۲]
علی(ع) از آن بسیار افرادی نبود که در سخن، از حق دم می‌زنند، ولی در عمل از آن سرمی‌پیچند؛ [۲۳] زیرا حق، در مقام سخن گسترده‌ترین پهنا را داراست ولی در مقام اجرا و عمل بدان، در تنگنایی بی‌مانند است؛[۲۴] یعنی در مقام سخن، به آسانی می‌توان حق و عدل را ستود و از آن دم زد، ولی عمل کردن بدان، بسیار دشوار و مشکل است.
توصیف خانواده اسلامی در نهج البلاغه
از نگاه حضرت زندگی و تشکیل خانواده همه‌اش سختی و دردسر است و دردسر بالاتر اینکه گریزی هم از این سختی نیست (حکمت ۲۳۸)، البته رسیدن به پاره ای از کمالات وخواسته‌ها ممکن نیست؛ مگر با ازدواج و تشکیل خانواده.
خانواده از بهترین و مقدس‌ترین بنیادهای بشری است و قرآن در آیات بسیاری به این مهم توجه داشته و حتی خداوند خود وعده گشایش و فراخی رزق به زوج‌های جوان داده و ترس از فقر را دلیلی برای عدم تشکیل خانواده نمی‌داند(سوره مبارک نور آیه ۳۲) و بالاتر از آن در کنار اقرار به توحید احترام بی‌چون و چرا به پدر و مادر را خواسته و احترام به همسر و خانواده را از شرایط ایمان دانسته(سوره مبارکه نساء آیه ۳۶) است.
آنچه مسلم است خانواده اسلامی را باید در یک جامعه اسلامی و افراد و اجزای این جامعه و منهای فراموشی
آخرت مورد بررسی قرار داد، در این راستا گروه مجلات همشهری با رویکرد به نهج البلاغه به توصیف خانواده اسلامی از دیدگاه حضرت علی (ع) پرداخته است.
از نگاه حضرت زندگی و تشکیل خانواده همه‌اش سختی و دردسر است و دردسر بالاتر اینکه گریزی هم از این سختی نیست (حکمت ۲۳۸)، البته رسیدن به پاره ای از کمالات وخواسته‌ها ممکن نیست؛ مگر با ازدواج و تشکیل خانواده. و اینکه این سختی‌ها خود شیرین و دوست داشتنی هستند. (حکمت ۶۱)
اما آنچه مهم است در تشکیل خانواده بدانیم اینکه با دیدی باز و با نگاهی عقلانی، نه چون عاشقی که با چشمی بیمار و گوشی ناشنوا از پی خواسته دل می‌رود و نهایتا هم به پشیمانی می‌رسد دست به انتخاب بزنیم.(خطبه ۱۰۹) البته این کلام حضرت هرگز به این معنا نیست که معیار در انتخاب، منهای علاقه و دوست‌داشتن باشد؛ بلکه آنچه مورد نهی حضرت است انتخاب کورکورانه است.
و در گام دوم درک این مطلب که روحیات زنان و مردان روحیاتی متفاوت است. حضرت هم در چندین جای نهج‌البلاغه بر آن موضوع تأکید دارند و شناخت این تفاوت‌ها را در ساختار سازی بهتر خانواده پررنگ می‌دانند.(خطبه ۸۰؛ حکمت ۲۳۴) در روان شناسی و روان شناختی امروزی هم بسیار بر این مطلب تاکید شده و توصیه مکرر بر این شده که برای زندگی بهتر باید با دنیای متفاوت زنان و مردان آشنا بود؛ حتی با نگاهی اغراق‌آمیزتر آنان را از دو سیاره متفاوت می‌دانند.
خانواده از نظر متفکران مسلمان
محیط خانواده نخستین محیطی است که کودک در آنپا می گذارد و به علت سال های متقارن و متمادی که با اعضای در تماس است تاثیر زیادی بر سازندگی شخصیت و سلوک کودک دارد، لهذا دانشمندان مسلمان این اهمیت را از نظر دور نداشته و در مورد آن اظهار نظر نموده اند.
۱٫غزالی
غزالی کودک را امانتی در دست پدر و مادر می داند که هم چون موم از همه نقش ها خالی است و پدر و مادرند که او را به شقاوت یا سعادت رسانده و هر شخصی را که بخواهند در زمین پاک دل وی می ریانند» (محمد بن محمد غزالی، ۱۳۶۴، ص ۲۷)
۲٫در کتاب الارشاد و التعلیم نوشته ی برخو ازصوفیان مسلمان و کودک آینه ی تمام نمای خانواده خویش است که هر خوبی و بدی بهآن چه را که در انجام می بیند و می شنود خود منعکس می سازد از این رنو کوشش مادران در پرورش فرزاندان از بزرگترین کارهاست، هر کس دارایی خود بپردازد ولی فرزندش را پرورش ندهد هر دو را تباه ساخته است. (شبلی، ۱۳۶۱، ص ۱۷۳)
۳٫بوعلی
ابن سینا فصلی از کتاب تدبیر منزل خود را به «خانواده انسان» اختصاص داده است و در آن به علت تامین خانواده اشاره می نماید و ریشه های مادی و اقتصادی را در وحله ی اول دلیل تاسیس آن می داند وی در این فصل به موارد زیر اشاره دارد.
۱-نیاز مرد به تشکیل خانواده به سبب صرف مالی که اندوخته است و محافظت از آن
۲-دوری از در افتادن در ورطه ی بیهودگی و سبب ظن چرخه ی کار و مصرف که زندگی را به سان زندگی حیوانات بی شور و حال می نماید
۳-نیاز مرد به مدیریت و سیاست اعضا که با تشکیل خانواده تامین می شود
۴-بقای نسل که آن را دلیل وجود خداوند می داند
۴٫خواجه نصیر طوسی
خواجه نصیرالدین طوسی عمدتا تربیت کودک را به عهده ی پدر می داند و از واجبات ویمی شمرد و به تحلیل روانی آن پرداخته و انگیزه ی پدر را در تربیت فرزند، امری طبیعی و ناشی از محبت پدر به کودک می داند.
(محمدبن محمد بن الحسن خواجه نصیر طوسی، ۱۳۶۰، ص ۹ – ۲۶۸)

مطلب مشابه :  منابع مقاله درموردموضوع شناسی، فقهای امامیه، آیات و روایات، فیض کاشانی

فصل سوم
روش تحقیق

۳ – ۱- روش شناسی تحقیق:
گردآوری دادهها :
اساس مطالعه این پایان نامه، بر اساس مطالعه نظری و بر طبق روش تحلیلی – توصیفی است. مطالعه این پژوهش، طبق رویکرد مطالعه علمی کتابخانه ای می باشد و در صورت لزوم، تنها از نتایج نهایی مطالعات علمی و میدانی دیگر استفاده می کند.
جامعه آماری :
روش مطالعه داده ها در این پژوهش، کتابخانه ای است و لذا مبتنی بر تجزیه تحلیل داده های توصیفی و یا استفاده داده هایی است که در سایر پژوهش های میدانی به عنوان نتایج نهایی آن ها مطرح شده است.

الف – زیربنائى بودن خانواده
فرق دیگرى که در مباحث مدیریّت باید مورد ارزیابى قرار گیرد، مبحث زیر بناى مدیریّت هاست صاحب نظران مباحث مدیریّت در جهان امروز تنها به روش‏ها و شیوه‏هاى اداره مراکز و مجتمع‏هاى سیاسى تجارى مى‏اندیشند و انواع طرح‏ها و مُدل‏هاى کاربردى را به ارزیابى و آزمایش مى‏گذارند.
امّا کارى به أساسى‏ترین، وارزشمندترین وزیربنائى‏ترین نوع مدیریّت ندارند وآن مدیریّت خانوادگى است.
دنیاى امروز هم خانواده را در تمدّن‏هاى کنونى از بین برده‏اند و هم در فکر تقویت بنیان‏هاى آن نیستند و هم از نقش سرنوشت ساز آن در دیگر مدیریّت ها غافلند.
در صورتى که از دیدگاه حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) تا مدیریّت خانواده با اصالت و سلامت و ارزشهاى اخلاقى، سامان نگیرد،استحکام و قوام پیدا نکند و فرزندان و نوجوانان امروز در آغوش گرم پدران و مادران صحیح تربیت نشوند راه و رسم زندگى را نیاموزند، با ارزش‏هاى اخلاقى آشنا نگردند،
در فرداى نزدیک نخواهند توانست، انواع مدیریّت‏ها را به خوبى اداره کنند و از آینده سازان کشور باشند.از دیدگاه نهج‏البلاغه، مدیریّت خانواده زیربناى مدیریّت هاست.
اگر کودکى با انواع زشتى‏ها، بزهکارى‏ها، ضرب و شتم‏ها، دروغ گوئى‏ها بزرگ شود محبّت پدر و مادر را ننگرد، با عواطف و احساسا
ت ارزشمند خانواده نیازهاى روانى او تأمین نگردد، فردا که بزرگ شد، و به دانش و تخصّص دست یافت، و از مدیران کشور بحساب آمد نمى‏تواند به ارزشها توجه کند، و در اداره کشور، واقع گرا و ارزش گرا باشد و با مردم برخوردهاى صحیح و انسانى داشته باشد.
زیرا با انواع کمبودها، انحرافات، کجروى‏ها رشد کرده است، و کمبود عاطفه، کمبود محبّت و کمبود ارزش‏ها او را انسانى تُندخو، واپس گرا، و غیر منطقى تربیت کرده که در مدیریّت‏هاى گوناگون، انسان موفّقى نخواهد بود
و در مدیریّت چنین افراد تربیت نشده‏اى انواع برخوردهاى نادرست، رشوه خوارى و درگیرى‏هاى ناروا، وجود خواهد داشت.
با توجّه به این گونه از واقعیّت هاست که امام على(علیه السلام) در دستورالعمل‏هاى سیاسى، مدیریّتى، به مدیران ارشد خود رهنمود مى‏دهد که مدیران کشور اسلامى را از خانواده‏هاى پاک و نیکوکار انتخاب کنند.
از این رو به مالک اشتر مى نویسد:
ثُمَّ الْصَقْ بِذَوِی الْمُرُوءَاتِ وَ الأَْحْسَابِ وَ أَهْلِ الْبُیُوتَاتِ الصَّالِحَهِ وَ السَّوَابِقِ الْحَسَنَهِ ثُمَّ أَهْلِ النَّجْدَهِ وَ الشَّجَاعَهِ وَ السَّخَاءِ

مطلب مشابه :  تحقیق رایگان دربارهاطاعت عملی، کتاب مقدس، حق همسایه
دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید