پایان نامه های ارشد سری هشتم

سامانه پژوهشی – بررسی رابطه بین مدیریت دانش و جهت گیری استراتژیک با در نظر …

۳-۱- مقدمه
انتخاب و تعیین روش تحقیق در مطالعات مربوط به علوم انسانی یکی از مراحل مهم در هر پژوهش به شمار می رود و پژوهشگر باید روش مورد نظر خود را گزینش نماید. بدیهی است آن چه در این میان مهم و شایان تأمل و دوراندیشی است، بستگی تنگاتنگ روش تحقیق با هدف ها، ماهیت موضوع و میزان دسترسی به امکانات اجرایی می باشد تا با بهره گیری از آن ها پاسخ هایی هر چه دقیق تر، آسان تر و ارزان تر به پرسش های طرح شده در تحقیق فراهم گردد و با طی مراحل منظم و آکادمیک، بررسی و تحلیل منطقی یافته ها صورت گیرد.
جان دیویی[۳۳] پژوهش را فرایند جستجوی منظم برای مشخص‌کردن یک موقعیت می داند. بنابراین پژوهش فرایندی است که از طریق آن می توان درباره ناشناخته ها به جستجو پرداخت و نسبت به آنها شناخت لازم را کسب کرد. در این فرایند، از چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آن ها به یافته ها تحت عنوان روش شناسی[۳۴] یاد میشود. روش تحقیق، فرایند جستجوی منظم برای مشخص‌کردن یک موقعیت نامعین است و ازمراحل منظم و پیوسته ای تشکیل می شود، تا امر تحقیق علمی را از آغاز تا پایان امکان پذیر نماید(خاکی، ۱۳۷۸: ۱۴).
بر این اساس، هدف این فصل ارائه روش و قلمرو پژوهش است که بخش هایی از آن در فصل اول تشریح گردیده و در این فصل جزئیات فرایند و روش پژوهش تشریح می‌گردد که شامل تشریح روش تحقیق، قلمروهای تحقیق، ابزار تحقیق، روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه، سنجش اعتبار و پایایی تحقیق و روش تجزیه و تحلیل داده ها می باشد.
۳-۲٫ روش تحقیق
انتخاب روش تحقیق یا به عبارت دیگر این که از روش های تحقیق برای یک مطالعه خاص بهترین روش کدام است، بستگی به شیوه تعریف مسأله و تدوین فرضیه ها دارد( خاکی، ۱۳۷۸). تحقیقات را بر اساس معیارها و مبناهای مختلفی می توان دسته بندی کرد:
۳-۲-۱٫ طبقه بندی بر اساس هدف
این که پژوهش مورد نظر به چه هدفی خواهد رسید و چه کاربردی خواهد داشت و تا چه میزان تعمیم پذیر خواهد بود، می تواند تعیین کننده نوع پژوهش از نظر هدف باشد. پژوهش از نظر هدف را می توان به پژوهش بنیادی[۳۵](پژوهش ناب یا محض)، پژوهش کاربردی[۳۶](پژوهش کاربسته) و پژوهش عملی[۳۷](پژوهش بالینی در علوم پزشکی و غیره) طبقه بندی کرد(خاکی، ۱۳۷۸). به عبارت دیگر، پژوهش کاربردی یا کاربسته به بررسی ساخت های نظری در یافت ها و موقعیت های عملی و واقعی می پردازد و به روش[۳۸] می انجامد. روش تحقیق پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است، چرا که به سمت کاربرد علمی دانش هدایت می شود.
۳-۲-۲٫ طبقه بندی بر اساس روش
روش تحقیق پژوهش حاضر بر اساس ماهیت، توصیفی و پیمایشی و علّی است. پژوهش توصیفی[۳۹] به پدیده هایی می پردازد که به صورت طبیعی رخ می دهند و در آن هیچ دستکاری آزمایشی صورت نمی گیرد. بنابراین”پژوهش توصیفی شامل مجموعه فنونی می شود که برای مشخص کردن نمایش با الگو، با توصیف پدیده هایی که به صورت طبیعی و بدون دستکاری آزمایشی رخ می دهند، به کار می روند.”(همان منبع، ۷۴) در حقیقت، در پژوهش های توصیفی محقق به دنبال چگونه بودن موضوع است و می خواهد بداند پدیده، متغیر، شیء یا مطلب چگونه است. به عبارت دیگر، این پژوهش وضع موجود را بررسی می کند(حافظ نیا، ۱۳۸۵، ۵۸).
پیمایشی[۴۰] پژوهشی است توصیفی- تبیینی که بر اساس انتخاب نمونه ای تصادفی که معرف افراد جامعهی پژوهش باشد و پاسخ آن ها به یک مجموعه پرسش با استفاده از پرسشنامه، نظرسنجی و یا روش های دیگر است که به مطالعه وضع موجود اعم از نگرش ها، عقیده ها، رفتارها و به طورکلی استخراج اطلاعات دربارهی شرایط زندگی ومقوله هایی که افراد رامعین و متمایز میگردانند، می پردازد(خاکی، ۱۳۷۸). بنابراین، این تحقیق پیمایشی است زیرا درباره اینکه گروهی از مردم چه می دانند، چه فکر می کنند یا چه کاری انجام می دهند تحقیق می کنیم.
پژوهش علّی برای کسب اطلاع از وجود رابطه بین متغیرها انجام می پذیرد. در پژوهش همبستگی بر کشف وجود رابطه بین دو گروه از اطلاعات تأکید می شود. این ها اطلاعاتی است که در خصوص یک متغیر در دو جامعه یا دو موقعیت گردآوری شده، یا اطلاعاتی است که درخصوص دو یا چند متغیر در یک جامعه تهیه شده است. در این تحقیقات محقق می خواهد بداند که آیا بین دو چیز یا دو گروه اطلاعات رابطه و همبستگی وجود دارد یا خیر؛ و اگر چنین ارتباطی وجود دارد، از چه نوع و میزان آن چقدر است(حافظ نیا، ۱۳۸۵). تحقیق همبستگی هرگز یک رابطه علت و معلولی را روشن نمیکند، بلکه صرفاً وجود یک رابطه را توصیف می کند(خاکی، ۱۳۷۸). بنابراین، این تحقیق همبستگی است، زیرا به دنبال رابطه بین دو متغیر هستیم و اگر این رابطه وجود دارد، اندازه و حد آن چقدر است.
بنابراین با توجه به مطالب مذکور، می توان گفت که پژوهش حاضر، از نظر هدف، یک تحقیق کاربردی و از نظر روش، پیمایشی و از نظر نوع ارتباط، همبستگی می باشد.
۳-۳٫ روش و ابزار گردآوری داده ها و اطلاعات
هر پدیده از نظر کمی و کیفی ویژگی هایی دارد که آگاهی در مورد این ویژگی ها، به ماهیت و نحوه دست یابی به آن ها وابسته است. یافتن پاسخ و راه حل برای مساله انتخاب شده در هر تحقیق، مستلزم دست یافتن به داده هایی است که از طریق آن ها بتوان فرضیه هایی که به عنوان پاسخ های احتمالی و موقتی برای مساله تحقیق مطرح شده اند را آزمون کرد. هر پژوهشگر باید با توجه به ماهیت مساله و فرضیه های طراحی شده یک یا چند ابزار را طراحی کند و پس از کسب شرایط لازم در مورد اعتبار این ابزارها، از آن ها در جهت جمع آوری داده ها بهره جوید تا در نهایت از طریق پردازش و تحلیل این داده ها، بتوان در مورد فرضیه ها قضاوت کرد(همان منبع: ۱۵۹).
۳-۳-۱٫ مطالعات کتابخانه ای
هر تحقیق علمی بر پایه مبانی نظری و نتایج و دستاوردهای مطالعات و تحقیقات گذشته استوار است و میزان صحت و درستی اطلاعات، اعتبار پژوهش را تضمین می نماید. در این پژوهش اطلاعات و داده ها به دو روش گردآوری خواهد شد:
ـ مطالعات کتابخانه ای: برای بررسی ابعاد مختلف موضوع، ایجاد ساختار اصلی و تعیین متغیرهای تحقیق و هم چنین تهیه محتوای پرسشنامه، اطلاعات مورد نیاز از طریق منابع کتابخانه ای شامل کتاب، مقالات مروری وپژوهشی داخلی وترجمه متون خارجی، جستجوی اینترنتی وسایت های رسمی آموزشی ـ پژوهشی کشور به دست خواهد آمد.
ـ مطالعات میدانی: مطالعه میدانی از طریق نظرسنجی ( پرسش نامه) از کارکنان شرکت دخانیات انجام می شود.
پرسشنامه ها در شبکه اتوماسیون شرکت دخانیات ایران قرار داده می شود و با توجه به متغیر مدیریت دانش، جهت گیری استراتژیک، نوآوری و عملکرد سازمانی، پاسخ دهندگان آن از بین مدیران، معاونان، روسای ادارات و کارشناسان مسئول ادارات در مجتمع های استان‌های تهران، کردستان، آذربایجان غربی، اصفهان، گیلان، مازندران و گلستان انتخاب می شوند.
۳-۳-۲٫ پرسشنامه
یکی از روش های بسیار متداول در گردآوری اطلاعات میدانی پرسشنامه است که امر گردآوری اطلاعات را در سطح وسیع، امکان پذیر می سازد. در تحقیقات توصیفی و نیز تحقیقاتی که از گستره ی جغرافیای زیادی برخوردار باشد یا افراد جامعه آماری و نمونه ی آن زیاد باشند، معمولاً از پرسشنامه استفاده می شود(همان منبع، ۱۷۹).
ابزارپژوهش حاضر نیز پرسشنامه می باشد. پرسشنامه حاوی تعدادی سؤال درباره ی متغیرهای مورد سنجش از جامعهی مورد مطالعه است. این سؤالات با استفاده از تکنیک های خاص و نیز مقیاس ها به گونه ای ساخته می شود که بتوان اطلاعات مورد نظر از جامعه یا نمونه مورد مطالعه را گردآوری کرد. این سؤال ها که هر یک درباره یکی از ابعاد و یا متغیرهای موضوع مورد مطالعه است، باید به گونه ای طراحی و ساخته شود که آن چه را به عنوان پاسخ از پاسخگو یا عضو جامعه و نمونه طلب می نماید، مشخص می سازد(همان منبع، ۱۸۰).
در این تحقیق نیز علاوه بر روش کتابخانه ای، از پرسشنامه برای به دست آوردن و جمع آوری اطلاعات مورد نیاز درباره فرضیه های تحقیق استفاده شده است. این پرسشنامه در قالب طیف ۵ گزینه ای لیکرت ارائه می شود.
۳-۴٫ روایی و پایایی پرسشنامه
۳-۴-۱٫ روایی پرسشنامه
روایی از واژه”روا” به معنای جایز و درست گرفته شده و روایی به معنای صحیح و درست بودن است. مقصود از روایی آن است که وسیله اندازه گیری، بتواند خصیصه و ویژگی مورد نظر را اندازه بگیرد. اهمیت روایی ازآن جهت است که اندازه گیری های نامناسب و ناکافی می تواند هر پژوهش علمی رابی ارزش ونارواسازد. اعتبار دراصل به صحت ودرستی اندازه گیری محقق برمیگردد (خاکی،۱۳۷۸: ۲۸۸). در تعیین روایی پرسشنامه، تأکید پژوهشگر بیشتر به روایی سازه بوده است. در این تحقیق به منظور بررسی روایی، از روایی محتوی استفاده می کنیم.
۳-۴-۲٫ پایایی پرسشنامه
ملاک پایایی درباره این که شیوه یا ابزار جمع آوری داده ها تا چه حد داده های دقیق موثقی را استخراج می کند و یا شیوه یا ابزار جمع آوری تا چه حد درست و با ثبات است و نتایج همسان به دست می دهد، اطلاعاتی را فراهم می کند(همان منبع، ۲۰۶-۲۰۵).
پایایی، یکی از ویژگی های فنی ابزار اندازه گیری است. مفهوم یاد شده با این امر سروکار دارد که ابزار اندازه گیری در شرایط یکسان، تا چه اندازه نتایج یکسانی بدست می دهد. یک آزمون، زمانی دارای پایایی بالایی است که نمره های مشاهده شده و نمره های واقعی آن دارای همبستگی بالایی باشند. به این معنا که چنان چه نمره های مشاهده شده و واقعی هریک از آزمودنی ها در آزمون موجود باشد مجذور همبستگی بین این نمره ها ضریب پایایی آزمون نامیده می شود(خاکی، ۱۳۷۸).
در این پژوهش برای تعیین پایایی ابزار از روش آلفای کرونباخ[۴۱] استفاده شده است. ضریب آلفای کرونباخ برای سنجش میزان تک بعدی بودن نگرش ها، قضاوت ها، عقاید و سایر مقولاتی که اندازه گیری آنها آسان نیست به کار می رود، در واقع در این جا بررسی می شود تا چه حد برداشت پاسخ گویان از سؤالات یکسان بوده است. اساس ضریب آلفای کرونباخ بر پایه طیف ها یا مقیاس ها است. در واقع با محاسبه آلفای کرونباخ همسانی گویه ها سنجیده می شود. ضریب آلفای کرونباخ معمولاً زمانی به کار برده می شود که سؤالات آزمون دو جوابی نباشد، بلکه درجه مخالفت یا موافقت مشخص گردد. درهرتحقیقی که براساس پرسشنامه تنظیم میشود، باید ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردد تا اطمینان حاصل شود که سوالات یک سویه نیستند. این کار وقتی پیش نمونه یا پیشآزمون گرفته میشود انجام میگیرد. چون فرمول آلفای کرونباخ مبتنی بر واریانس است، بنابراین طبق خواص واریانس، به هر ترتیبی نمره داده شود مقدار آن تغییر پیدا نمی کند. ضریبی که بر پایه این روش به دست می آید در واقع شاخص هماهنگی درونی پرسش ها یعنی میزان تداخل همه پرسش ها از لحاظ سنجش یک ویژگی مشترک است. برای گزینش سؤالاتی که عامل به خصوصی را می سنجند، بهترین مجموعه آن است که ضریب هماهنگی درونی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه می شود، دارای بزرگترین مقدار باشد. به همین منظور از فرمول ضریب آلفای کرونباخ برای تعیین اعتبار پرسشنامه استفاده می شود(مومنی،۱۳۹۰).
 
که در آن تعداد سئوالات پرسشنامه = J، واریانس پاسخ‌ های همه آزمودنی ها به سئوال J = 2Sj، واریانس جمع نمرات هر آزمودنی در همه سئوالات = S2
هر چه این معیار به عدد یک نزدیکتر باشد، نشان دهنده پایایی بالا و هر چه این مقدار به صفر نزدیکتر باشد، نشان دهنده عدم پایایی پرسشنامه یا تحقیق میباشد. در صورتی یک پرسشنامه پایاست که مقدارآلفای کرونباخ بزرگتر ازمقدار ۷/۰ باشد. وهرچه این مقداربه عدد ۱ نزدیکتر باشد، پرسشنامه از پایایی بالاتری برخوردار است.
دراین پژوهش جهت برآورد پایایی، ازروش آلفای کرونباخ درنرم افزار SPSS استفاده میگردد. نتایج پایایی ابزار تحقیق در قالب جدول شماره ۳-۱ ارائه شده است:
جدول شماره ۳-۱ پایایی ابزار تحقیق

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.