پایان نامه - مقاله و پروژه

انعکاس واقعیت های اجتماعی، فرهنگی و محیطی در آینه غزلیات حافظ- قسمت ۶۲

یا :
گفتم از گوی فلک ، صورت حالی پرسم گفت : آن می کشم از خم چوگان که مپرس
( ۷ ، ۲۷۱ )
قران ماه و مشتری
شاعران و نویسندگان در اشعار خود به سعد بودن قران ماه و مشتری اشاره کرده اند و آن را دستمایۀ مضمون آفرینیهای بسیاری از خوبی، خوشی، و تناسب وقایع قرارداده اند . مقارنۀ ماه ومشتری که تصور میشد اگر در اقبال کسی این رویداد باشد، دارای بهترین موقعییت در آسمان ورمل و اسطرلاب باشد.
 
گفتم : که خواجه کی به سر حجله می رود؟  گفت : آن زمان که مشتری و مه قران کنند
( ۸ ، ۱۹۸)
 
ستارههای هفت گانه یا خوشه پروین که در گذشته به آن عقد ثریا هم میگفتند. که با چشم عادی میتوان آنها را در آسمان دید. در باورهای بسیارکهن عامیانه، پروین نمودار جمعیت است. … و نگریستن به پروین را موجد جمعیت دانسته اند.در اشعار فارسی نیز همین ویژگی آن مورد نظر بوده و در تشبیهات و تصویرسازی ها به کار برده اند:
 
غزل گفتیّ و‌در سفتی بیا وخوش بخوان حافظ       که بر نظم تو افشاند فلک عقد ثریارا
( ۹ ، ۳ )
در زمان حیاط حافظ رویداد نجومی ویژهای روی داد که آن را در شعری گنجانده که مشتری در صورت فلکی قوس و خورشید در اسد واقع شده بوده. در نجوم برج اس ، خانۀ آفتاب است و مراد از شیر برج اسد، خانۀ خورشید است که از برجهای دوازده گانه فلک البروج میباشد و هنگامی که خورشید به این خانه میرسد، نورو قوّت مییابد. قوس: در لغت به معنی کمان و در اصطلاح نجومی، صورت نهم از صورتهای دوازده گانۀ فلکی در منطق البروج و یکی از خانههای مشتری است که وقتی به آنجا میرسد، پرنور میکرد.
به آهوان نظر،شیر آفتاب بگیر          به ابروان دوتا قوس مشتری بشکن
( ۵ ، ۳۹۹)
در قدیم مرسوم بوده برای ثبت رویدادهای ویژه،  مکان خورشید  و ستاره ها  را  در صور هفت گانه ثبت میکردند ویا سال آن را با حروف ابجد رمز میکردند که حافظ هم درگذشت خواجه قوام الدین را که خورشید در جوزا وماه در سنبله یا خوشه  بوده در شعر آورده است۰
 
هفتصدوپنجاه از هجرت خیر البشر        مهر را جوزا مکان و ماه را خوشه وطن
 
ماه و سیاره زهره در سحر گاهان با نور توصیف ناپذیرش نظر هر سحر خیز دلسوخته را چنان مجذوب خود میکند که اشک عبادت و دیدن آنها از نظر حافظ بهترین شاهد عبادت هستند.
 
زجور کوکب طالع سحر گهان چشمم               چنان گریست که ناهید دید ومه دانست
(۷ ، ۴۲ )
چشمۀ خورشید
ترکیب چشمۀ خورشید در غزلیات حافظ نمیتواند تنها یک تعبیر شاعرانه و ترکیب استعاری باشد؛ بلکه عقاید وباورهایی را از گذشتگان درباره خورشید در خود نهفته دارد. در گذشته، بسیاری از ملل کهن با نظر پرستش به خورشید مینگریستهاند: به احتمال زیاد، در محاورات عامیانه قرن پنجم، ترکیب ( چشمۀ خورشید ) به معنی قرص خورشید و مقدار ظاهری جرم آفتاب و جسم آن بوده است … لیکن این ترکیب درحالت اضافۀ لامیه، یعنی اضافۀ اختصاصی، یک باورکهن را درخود زنده نگاه داشته است؛ بدین شکل که مردمان قدیم و شاید مردمان نخستین که خورشید بیش از هرپدیدۀ دیگرآسمانی مورد توجه
 

حتما بخوانید :
ادراکات مصرف کننده از الزامات و پیامدهای مسئولیت اجتماعی سازمان- قسمت ۲۹

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است